Rozpoczyna się walka o sprawiedliwszy system dopłat rolnych w Unii
Europejskiej. - Nasza reforma będzie pierwszą w historii próbą zrównania
kryteriów dotacji dla rolników ze starej i nowej Europy - mówi komisarz
UE Dacian Ciolo.
Komisja Europejska w oficjalnym dokumencie, który widziała "Gazeta",
twierdzi, że wprowadzenie takich samych dopłat bezpośrednich do hektara
np. w Polsce i we Francji po 2013 r. nie jest "osiągalnym rozwiązaniem".
Ale jednocześnie proponuje wprowadzenie jednakowych kryteriów dla całej
UE, według których naliczano by dopłaty. W efekcie znacznie
zmniejszyłyby się różnice w dopłatach między starymi i nowymi krajami
Unii.
- Za 100 euro na Łotwie można kupić znacznie mniej
niż w Belgii. Dlatego jednym z kryteriów powinny być koszty utrzymania w
poszczególnych krajach - mówi nam urzędnik Komisji, choć ta planuje
opracowanie konkretnych przeliczników dopiero w lipcu 2011 r.
Unijni eksperci szacują, że rolnicy w najbardziej poszkodowanej obecnym
systemem Łotwie otrzymują teraz średnio 95 euro za hektar, a w Belgii
czy Holandii - 460 euro. W Polsce to ok. 214 euro za hektar. Skąd tak
ogromne różnice? Nowe kraje Unii obliczają bezpośrednie dopłaty na
podstawie uprawianych hektarów, a w starych krajach uzależniają je od
wskaźników produkcji rolnej - i to tych najbardziej korzystnych z lat
2002-03.
- W efekcie wspólna polityka rolna UE jest
"wspólna" zaledwie z nazwy. A w rzeczywistości mamy 27 różnych systemów -
mówi minister rolnictwa Marek Sawicki.
Reforma, do której komisarz UE ds. rolnictwa Dacian Ciolo
będzie namawiać dziś w Brukseli, miałby oprzeć większość przyszłych
dopłat bezpośrednich na hektarach, a nie produkcji (przy pewnych
wyjątkach, np. na obszarach o szczególnie złych ziemiach, w górach).
Ponadto Bruksela chciałaby wprowadzić górne limity dopłat, co
ograniczyłoby pomoc pieniężną dla potentatów rolnych i pozwoliłoby
przelać tę nadwyżkę dla średnich oraz małych rolników.
Komisja zamierza pro forma przedstawić także wariant stopniowego
wycofywania się UE ze wspólnej polityki rolnej (co jest marzeniem m.in.
Brytyjczyków i Holendrów). Ale zasadniczo jej propozycja jest sukcesem
Francji czy Polski walczących o utrzymanie systemu wysokich dopłat.
Najważniejszym pytaniem o przyszłe dopłaty pozostaje jednak
wielkość budżetu Unii po 2013 r. Obecnie na rolnictwo UE przeznacza ok.
40 proc. swego budżetu, a komisarz Janusz Lewandowski przewiduje, że ta
proporcja spadnie do jednej trzeciej. - Nie zaczęliśmy jeszcze mówić o
konkretnych liczbach, choć to one ukształtują przyszłą politykę rolną -
przyznaje komisarz Ciolo .
Choć Francuzi byli od dawna
niechętni zmianom w polityce rolnej, to - jak zapewniają unijni
dyplomaci - Paryż już nie wyklucza zgody na reformę. Sęk w tym, że z
jednego z francuskich ministerstw wyciekły obliczenia sugerujące, że
Paryż liczy na utrzymanie takiej samej koperty pieniędzy na rolnictwo po
2013 r. A jeśli reforma Ciolo a miałaby być neutralna dla Francji, to
oznaczałoby, że np. Polska nie zyskałaby dodatkowych euro. Trudno
spodziewać się bowiem, że łączny budżet polityki rolnej po 2013 r.
będzie większy niż dziś, więc jedne kraje (np. Polska) mogłyby zyskać
tylko kosztem innych (głównie ze starej UE).
- To były
tylko francuskie przymiarki, wobec których zdystansował się ich minister
rolnictwa. Jestem przekonany, że są bardzo duże szanse, że polscy
rolnicy po 2013 r. nie będą otrzymywać mniej niż teraz. A warto
powalczyć o realistyczny cel, by dostawali więcej - mówi wysoki urzędnik
Komisji Europejskiej.
Jednak jeśli spełni się
pesymistyczny scenariusz i płatnicy UE drastycznie zmniejszą cały budżet
Unii po 2013 r. (pierwsze poważne przymiarki zaczną się w drugiej
połowie 2011 r.), to wszyscy - i Francuzi, i Polacy - ryzykują, że
otrzymają na rolnictwo mniej niż dziś. Planowana reforma sprawi, że
cięcia będą sprawiedliwiej rozłożone między kraje korzystające z dopłat.
Tomasz Bielecki / Wyborcza.biz
|